عنوان مقاله: قدرت ،جنسیت و فراغت

نویسنده: مریم رفعت جاه(عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)

تاریخ نشر:1388

ناشر:موسسه نشر شهر

نشر در : معماری اوقات فراغت در نظام توسعه ی فرهنگی شهر تهران(مجموعه مقالات همایش اوقات فراغت در شهر تهران)

درجه مقاله: توصیفی-تحلیلی

شابک: 9789642381906

چکیده:

فراغت، به مجموعه اي از مشغوليت ها گفته ميشودكه افرادآن را پس از آزاد شدن از الزامات شغلي، خانوادگي و اجتماعي به منظور استراحت، تفريح، توسعه اطلاعات، فراگيريهاي موردعلاقه و مشاركت اجتماعي به كار ميبرند. در ميان برداشتهاو تعاريف مربوط به فراغت سه تعريف عمده را ميتوان تشخيص داد. در تعريف فراغت به منزله زمان آزاد، فراغت وقت آزادي است كه پس از پرداختن به ضروريات عملي زندگي(كارو ساير فعاليتهاي ضروري روزمره) باقي مي ماند. در تعريف ديگر فراغت، آن را به منزلهي فعاليتي متمايز از كار در نظر ميگيرندكه فردآن را به اختيار خود براي استراحت، سرگرمي و يا توسعه دانشو مهارتهايش به كار ميگيرد. در برداشت سوم فراغت را به معناي يك حالت روحي و رواني در نظر ميگيرند كه بيشتر حالتي از بودن و ناظر به فارغ البال بودن است . امروزه با وجودي كه فراغت تا حدودي از اجبارهاي فرهنگي و اجتماعي فاصله گرفته و از ساير فعاليتهاي كاري و شغلي متمايز شده، هنوز فراغت زنان به ويژه زنان خانهدار، بسيار محدود است و با كارهاي خانگي بدون دستمزد در هم آميخته است.

 زنان و مردان در ساختار اجتماعي در حوزه ها و لايه هاي متفاوتي جاي ميگيرند. زنان بيشتر در «حوزه خصوصي» خانواده قرار داشته و مراقبتهاي عاطفي و كارهاي خانگي را برعهده دارندو مردان در «حوزه عمومي» كار، سياست و فراغت واقع شده و تحت حمايت حوزه خصوصي قرار دارند و زنان به آنها خدمت ميكنند. زنان شاغل، وظايف مضاعفي را بر دوش دارند. اين تقسيم كار به تعاريف فرهنگي جنسيت بستگي داردكه برحسب عوامل اجتماعي از جمله قوميت، طبقه اجتماعي، اقتصادي، مذهب و مليت در تغيير است.سوالی که نویسنده مد نظر دارد این است که چه رابطه ای بین قدرت ،جنسیت و فراغت وجود دارد وبرای پاسخ به این سوال عوامل مختلف اجتماعی را بررسی نموده است . به نظر نویسندهعامل اصلي مؤثر در هويتها و نقشهاي جنسيتي، نحوه ي تفكر افراد درباره صفات شايسته براي زن و مرد، زنانگي و مردانگي است. بخش قابل توجهي از زنان با قبول باورهاي كليشهاي جنسيتي و تاييداين موضوع كه «كار واقعي» كاري است كه ثمره اقتصادي و دستمزد داشته باشدٌ، كار مردان را واقعي شمرده و باعث گسترش انديشه پدرسالاري ميشوندو به مردان حق ميدهند اوقات فراغت داشته باشند.