عنوان كتاب: در فرهنگ خود زیستن و به فرهنگ های دیگر نگریستن ( سی گفتار درباره ی فرهنگ)

نويسنده: بلوکباشی ، علی

تاريخ نشر : 1388

ناشر: نشر گل آذین

چكيده :

    کتاب حاضر حاوی سی گفتار از مجموعه ی مقالات بسیاری است که نویسنده در زمینه ی جامعه ، فرهنگ و فرهنگ عامه ی ایران در چهل سال گذشته ، از سال 1343 تا سال 1383 ، در نشریات علمی – پژوهشی ، اجتماعی – فرهنگي ، ادبی ، دائرة المعارف ها و یادنامه ها نوشته و چاپ کرده است . عنوان کتاب از نام مقاله ی "در فرهنگ خود زیستن و به فرهنگ های دیگر نگریستن" گرفته شده که در فصل 5 و بخش یکم این مجموعه آمده است و نظر نویسنده ی این مقالات را در اهمیت و نقش ارزش های فرهنگ خودی در هویت سازی فرهنگي بیان می کند . گفتارهای این کتاب حاصل اندیشه و نگرش نگارنده ی آن و حاصل پاره ای از یافته های او در پژوهش های میدانی در میان مردم کوچه و بازار ، و تحقیقات اسنادی او در متون تاریخی ، جغرافیایی ، ادبی و اجتماعی در زمینه ی فرهنگ در چهار دهه ی گذشته است . با خواند مطالب این گفتارها می توان در کوچه و پس کوچه های فرهنگ عامه ی ایران گذر کرد و رایحه ی عطرآگین فضای فرهنگ سنتی ایران را بویید . همچنین در این گشت و گذار می توان با پاره ای از شیوه های رفتاری مردم در زندگی روزانه و نوع اندیشه و باور آن ها در زمینه ی مسائل اجتماعی و فرهنگي و دستاوردهای دانشی و هنری مردم ، همچنین اشتغالات مردم در برخی پیشه ها و هنرها و نیز آداب و سنت های آن ها آشنا شد .

نمونه از مقالات:

1-        دکتر آموزگار درباره مقاله «نان و نانوائی در تهران: سنگک ‌پزی و تافتون ‌پزی» توضیح داد: این مقاله از مباحث شیرین و بهتر بگویم لذیذ این مجموعه است، در این مقاله که نگارش آن به سالهای ۱۳۴۷ برمی ‌گردد خواننده با امورات مربوط به آرد و خمیر و نان پزی، انواع نانها و همچنین سابقه تافتون و نان سنگک آگاه می شود.

2-        مقاله «حدیث شهادت در حاشیه کویر» بیان کرد که مؤلف ضمن اشاره به مناسک شهادت در ایران سخن از سیاوش و آئین سوگواری او به میان آورده است، وی با بیان اینکه داستان سیاوش برای ما ایرانیان همیشه جذابیت خاصی داشته است، گفت نویسنده در این مقاله اسطوره سیاوش را با آئین های مربوط به شهادت در حاشیه کویر ارتباط داده است.

3-        مقاله «فرهنگ و تمدن» با تعریف ‌های گوناگون از فرهنگ آشنا می شویم گفت نویسنده تعریف فرهنگ و تمدن را مجموعه ای از معرفت، عقاید، هنر و اخلاق می داند.

این مجموعه مقالات با مطالب مربوط به تمدن آغاز می ‌شوند، با مسائل مربوط به زبان، فولکلور، معماری، موسیقی، مراسم و مشاعر دینی مربوط به تابوت گردانی ادامه می‌یابند و سرانجام مطالب با
آئین های مربوط به مرگ پایان می‌یابند.دکتر بلوکباشی همچنین در مورد تقسیم بندی فصول کتاب
می افزاید : در این کتاب ، مقالات بر اساس تقدم و تاخر تاریخ نگارش در کنار هم قرار نگرفته اند ، بلکه بر پایه ی موضوعات ویژه ی مقالات رده بندی شده اند و در 5 بخش و 30 فصل زیر مبحث کلی فرهنگ با عناوین کلیات ؛ زبان و ادبیات عامه ؛ دانش و فن آوری در حوزه ی فرهنگ عامه ؛ هنر در حوزه ی فرهنگ عامه و مناسک و شعایر آئینی – مذهبی گرد آمده اند . فهرست مطالب  کتاب به این صورت است :

به جای مقدمه

نکته هایی درباره ی کتاب

بخش یکم / فرهنگ : کلیات

1. فرهنگ و تمدن
2. بقایای فرهنگي
3. فرهنگ سنتی و نهادهای مردمی
4. فرهنگ عامه ( فُلکلُر )
5. فرهنگ زدگی یا باخود بیگانگی فرهنگي
6.  در فرهنگ خود زیستن و به فرهنگ های دیگر نگریستن
7. کتاب نامه
8. 8.      بخش دوم / فرهنگ : زبان و ادبیات عامه
9.  زبان های رمزی در ایران2.    زبان ها و گویش های مردم خوزستان
10.  بررسی و تحلیل واژه ی "دوال" و ترکیبات و معانی آن
11.  ادبیات عامه
12.  چیستان
13.  ادبیات شفاهی بلوچکتاب نامه

14. بخش سوم / فرهنگ : دانش و فن آوری در حوزه ی فرهنگ عامه گاه شماری در مازندران

1. صنایع قومی
2. خیشخانه : کهن ترین دستگاه تهویه ی مطبوع
3. آسیا : کهن ترین دستاورد فنی ایرانیان
4. نان و نانوایی در تهران
5. معماری و آرایه بندی قهوه خانه های سنتی
6. کتاب نامه

21. بخش چهارم / فرهنگ : هنر در حوزه ی فرهنگ عامه

1. تصویرگری عامه
2. شمایل انگاری سنتی
3. آرمان گرایی در معماری تزیینی
4. فراز و فرود موسیقی
5. بالابان
6. نمایش های زنانه در تهران